Đón dòng khách ngoại

Trong năm 2009, số lượng NĐTNN cá nhân đăng ký mở tài khoản tại các công ty chứng khoán lớn như SSI, Bảo Việt (BVSC), ACBS, FPTS, Kim Eng... gia tăng. Trong đó đáng kể nhất là lượng khách hàng đến từ Nhật, Trung Quốc và Hàn Quốc. Ngoài ra, một số NĐTNN đến từ các nước trong khu vực ASEAN như Singapore, Thái Lan, Malaysia cũng bắt đầu tham gia thị trường chứng khoán VN. Các công ty chứng khoán đã tuyển thêm nhân viên môi giới biết tiếng Nhật, tiếng Hoa để khai thác và phát triển khối khách hàng NĐTNN. Đơn cử như Kim Eng khai trương chi nhánh Chợ Lớn nhằm đẩy mạnh phục vụ cộng đồng người Hoa tại chỗ cũng như mới vào làm việc tại Việt Nam; SSI có riêng bộ phận môi giới dành cho NĐTNN...

Ông Trần Anh Dũng - Trưởng phòng Môi giới Công ty chứng khoán Bảo Việt chi nhánh TP.HCM - cho biết đang lên kế hoạch tuyển thêm môi giới biết ngoại ngữ để chăm sóc khách hàng nước ngoài. Tuy nhiên việc tuyển dụng nhân viên môi giới biết tiếng Nhật khá khó khăn vì ít người đáp ứng được các yêu cầu của công ty. “Trong thời gian tới số lượng NĐTNN mở tài khoản để tham gia giao dịch trực tiếp trên thị trường chứng khoán sẽ tăng lên. Vì vậy cần phải có lực lượng môi giới am hiểu ngoại ngữ để trao đổi cũng như dịch các thông tin có liên quan đến cổ phiếu, đến doanh nghiệp khi NĐTNN có nhu cầu”, ông Dũng nói.

Còn nhiều hạn chế

Để giao dịch chứng khoán trên thị trường, NĐTNN phải làm đơn đăng ký mã số giao dịch chứng khoán kèm phiếu thông tin có công chứng, hợp thức hóa lãnh sự (hay còn gọi là lý lịch tư pháp) và bản sao hộ chiếu. Việc công chứng và hợp thức hóa lãnh sự có thể thực hiện công chứng tại cơ quan có thẩm quyền tại nước sở tại, sau đó hợp thức hóa tại Lãnh sự quán Việt Nam tại nước sở tại. Hoặc công chứng tại lãnh sự quán nước sở tại ở Việt Nam sau đó hợp thức hóa lãnh sự tại Sở Ngoại vụ. Sau khi được trung tâm lưu ký chấp nhận và cấp mã số giao dịch chứng khoán, NĐTNN mới tiến hành làm thủ tục mở tài khoản giao dịch chứng khoán và tài khoản tiền tại ngân hàng...

Ông Dominic Scriven - Tổng giám đốc Công ty quản lý quỹ Dragon Capital - nhận định nhiều NĐTNN gần đây đã tăng cường sự tham gia trực tiếp vào thị trường chứng khoán Việt Nam. Tuy nhiên thời gian đăng ký để xin mã số giao dịch chứng khoán khá lâu khiến nhiều người e ngại. Thế nhưng trở ngại lớn nhất là nhiều mã chứng khoán NĐTNN quan tâm thì lại hết room (tỷ lệ sở hữu của NĐTNN theo quy định). Bên cạnh đó, nhiều NĐTNN đã mở tài khoản nhưng vẫn chưa giao dịch vì theo quy định của thị trường Việt Nam, phải chuyển tiền trước mới mua được chứng khoán trong khi các nguyên tắc quản trị rủi ro kinh doanh của nước ngoài thì phải có hàng hóa mới giao tiền. Ngoài ra, một yếu tố cũng hạn chế việc NĐTNN tham gia thị trường chứng khoán VN là tìm kiếm thông tin về các công ty niêm yết rất khó khăn khi đa số đều được thể hiện bằng tiếng Việt.

Đồng quan điểm trên, nhưng giám đốc một quỹ đầu tư nước ngoài khác tại TP.HCM cho rằng, một số NĐTNN vẫn còn dè dặt vì thực tế một số doanh nghiệp niêm yết chưa đạt chuẩn về hệ thống quản trị. Trong đó việc xây dựng các quy chế về quản trị tài chính, quản trị đầu tư hay quản trị rủi ro không hề có. Nhiều công ty sau cổ phần hóa nhưng vẫn chưa linh hoạt trong điều hành, hoạt động mà vẫn theo kiểu tư duy bao cấp... Theo ông Phạm Linh - Tổng giám đốc Công ty chứng khoán quốc tế Việt Nam (VIS), có thể từng bước “gỡ” được các nút thắt để khuyến khích sự tham gia nhiều hơn của NĐTNN vào thị trường chứng khoán Việt Nam. Trước hết là thủ tục hành chính về việc cấp mã số giao dịch chứng khoán, mở tài khoản vốn đầu tư tại ngân hàng. Ví dụ hiện nay yêu cầu NĐTNN phải có lý lịch tư pháp nhưng cái này ở nhiều nước mất khá nhiều thời gian mới có. Vì vậy, có thể cho phép được xử lý hồ sơ scan gửi qua mail với sự cam kết bổ sung bản chính của công ty chứng khoán thì sẽ rút ngắn được thời gian xin cấp mã chứng khoán cho NĐTNN. Sau đó các cơ quan quản lý có thể từng bước nâng dần tỷ lệ room cho NĐTNN ở những ngành nghề phổ thông...

Mai Phương - tno